LEXICON RECENTIORIS LATINITATIS
| |
ORTHODOXVM |
Documenta Ecclesiae Catholicae LatinaeEgger Caroli innumeri libelli; potissimum C.EGGER, Lexicon nominum virorum et mulierum, Romae 1963(2); Lexicon nominum locorum, ib. 1977
GRAESSE-BENEDICT-PLECHL, Orbis Latinus, III voll., Braunschweig 1972
Heichenseer C. Saravipontani innumeri libelli
Helfer Ch., Lexicon Auxiliare. Editio altera. Saraviponti 1985
Kwiatkowsky J. - B. Arndt B. BASIC
Latinitas
Latina Didaxis IV, Genova 1990
Lexicon recentis latinitatis I - II, Cittą del Vaticano
MAGISTRA - CD-ROM
VOX LATINA
PRINCIPIA THEORETICA LATINI LEXICI COAEVI
Quaedam principia voces spectant, cetera lexiconPrincipium transhistoricitatis
Sermo Latinus coaevus est sermo metalinguisticus nullibi nec umquam universaliter vigens
Sermo Latinus coaevus syntaxim servat normativam antiquorum et verba nova suscipit fere omnia
Principium indolis propriae sermonis cuiusque
Italicum verbum novum potissimum suscipiatur, cum Latinae linguae indoli, ut dicunt, magis sit proximum
Verbum novum a plurimis gentibus usitatum eligitur, quia sine molestia a pluribus intellegi illico potest
Verbum novum formam Graecam vel Latinam habens servandum vel aptandum videtur
Verbum novum et vulgatum prae ceteris eligitur forma quoque indeclinabili
Principium polisemiae
Verbum antiquum Latinum novis ac aliis sensibus ditari potest, ut fit in omnibus sermonibus vivis
Verba antiqua Graeca novis accommodari posse inventis videtur
Principium concinnitatis
Verbum antiquum formam et exemplar praebet novis verbis concinnandis
Principium reciprocitatis
Verba antiqua novis rerum adiunctis aptata sunt et recentiora antiquis vel novis nominibus declaranda sunt
Principium facilius accedendi
Lexicon nova graphica veste ornandum est ut facilius et illico verba declarare possit
Principium ordinis servandi
In lemmatum distinctione primum formae declarandae sunt,
deinde semantica et syntaxis in lucem ponendae sunt et exemplis ornandae,
demum familiae verborum indicandae, quae dicuntur nomenclatura.
Ergo in verbis declarandis ordo sequendus est:
1. Notiones morphosynctacticae
2. Status verbi: a. ethymologia, b. definitio, c. contextus
3. Usus: a. synonyma, b. 'registri', c. codices
4. Usus peculiaris
5. Pronuntiatio et scriptura
Charta Latinitatis
Anno 1976 Carolus Egger Chartam Latinitatis promulgavit (Latinitas 24,1976,196-199), cuius sententiae potiores haec sunt:
''Per totam mediam aetatem, qua lingua Latina communis, licet barbarismis infecta, ut sermo quidam vivus vigebat, praesertim duo erant sermones Latini peculiares (qui nempe a certo ac definito quodam hominum ordine adhibentur): stilus Curiae Romanae, cuius praecipua indoles, ut supra est dictum, est ornatus, maxime cursus, et lingua Latina scholastica, quae lingua 'technica', ut aiunt, potest appellari. (p. 197).
- Redeamus oportet ad sermonem Latinum christianum, qui a sermone ipso classico ethnicorum manavit, sed simul ex ipsa religione christiana novam vim hausit, sive quod ad verba, sive quod ad rem grammaticam, sive quod ad affectum animi attinet.
- Accipiantur oportet duo genera huiusce sermonis:
- - Genus elegantius, quo optimi scriptores Latini christiani sunt nominis farnarn adepti, non solum qui antiquis temporibus sed etiam qui media aetate et postea fuerunt. Hoc genere utentes, cursum, qui in accentu syllabarum nititur et quo oratio profluens redditur atque iucunda, servare studemus.
- - Alterum est genus demissum, simplex, expeditum, utpote ad commune inter homines commercium aptius. In hoc implicatae periodi devitantur, grammaticae praeceptis est quidern obtemperandum, sed modi quidam faciliores, veluti voculae quod, quia, quoniam post verba sentiendi et scribendi loco accusativi cum infinitivo, omnino permittuntur. Quae sunt sermonis biblici, scholastici, iuridici propria, ea, cum delectu quodam, ultro inducuntur''. (pp. 198-199)
Nova verba Latina
Nomina creantur per derivationem vel per compositionem et lexicon per praefixa et per suffixa augetur. Itaque nomina verbalia ex verbis oriuntur:
nomen agentis ut actor, rector, argentarius, asinarius, librarius
nomen actionis ut actio, actus, cultus, scriptura, dominatus, equitatus, senatus
nomen instrumenti ut tegmen, lumen, regimen, aratrum, pabulum, vocabulum, manubrium, lectica
nomina denominativa ut nomina loci: tonstrina, castellum, auditorium, dormitorium
patronimica: Priamides, Laertiades, Labdacides; qualitatis: gravitas, celeritas, facundia, fortitudo; deminutiva: agellus, avunculus, oleaster.Adiectiva verbalia:
bibax, capax, audax, credulus, rapidus, vividus, facundus, iracundus, assiduus, agilis, debilis, habilis;
denominativa: umbratilis, versatilis;
deminutiva: aureolus, pauperculus;
proprietatis: regius, aulicus, tribunicius, patricius, regalis, adversarius, agrarius, castrensis, circensis, equester;
originis: paternus, Latinus; materiae sunt argenteus, aureus;
similitudinis: gallinaceus, equinus; formae togatus, nasutus, crinitus abundantiae: aquosus, formosus, corpulentus, fraudolentus.Verba inchoativa: adolesco, silesco; intensiva capto, curso, fugito frequentativa: agito, cantito; desiderativa esurio, capesso denominativa: vulnero, comitor, sacrifico, vaticinor deminutiva: ventilo.
Adverbia verbalia: certatim, raptim, cursim denominativa<. curiatim, manipulatim, paulatim.
Calcus est peculiaris forma praestiti, quae non in assumptione verbi sed in assumptione significatus consistit: causa (=ratio, postea = processus); ratio (a Cicerone 1930es adhibita, a Lucretio 221es, a Seneca 312es, a Plinio Sen. 362es, a Quintiliano 437es); providentia (= pro/noia).
Polysemia est multiplex significatio
Synonymia est extensio regionis semanticae per processum metaphorae, metonymiae, syneddoches.In verbis novis condendis
- imprimis brevitati consulatur
- thesaurus Latinae linguae pervestigetur
- exitus linguarum vulgarium, quae dicuntur, inquiratur
- Latinitas Medii Aevi adhibeatur,
A Graeco fonte hauriatur
vulgata verba accommodentur.Cf Dionysii Alicarn., De verborum compositione Peri\ sunqe/sewj
Tertulliani opera.Kal Mart MMVIII LAROSA
Home Page